x
.
The Melodic Message
.
 A practical introduction to the recorder through hymns for groups of younger players
Copyright Ó 1997 Robert T. Redman

I. Introduction

The Melodic Message is a book with little text and lots of music. It presents a unique method for giving young musically inclined people a shove in the direction of life-long musical activity with any instrument. .

For this reason the symbol on the front and back covers is not a recorder, but a magic horn representing all instruments and even the phenomenon of music in general..

Note that the spiral of this particular horn is not continuous, and blowing into it can't produce a sound. Sound is produced, but we don't know where it comes from.

Thus it is with music. Perfect harmony is a message sent to us which never arrives. We can only try to guess what the message might be by making music. I could call Escher or Kafka as witnesses, but in this context it suffices to cite the angel with the child's voice from Des Kaben Wunderhorn (The boy's magic horn): "There is no music on Earth which can be compared to ours", also in Mahler's 4th symphony, 4th movement.

This is the secret despair of musicians and composers. The greatest among them (even Bach) could not duplicate the heavenly or absolute music, but we are made to try.

This book is a record of one such modest attempt and is dedicated to the great music teacher Arnold Yeske. He lives in Levelgreen, PA, Tel. 412-372-9361. Call him up and tell him I said hello.

Thanks to my children who got me started, to my other pupils who have taught me whatever Arnold didn't teach me, and to Don Giuseppe of the parish of Caldogno, Italy for putting his church at our disposal.

Thanks to Paul Leenhouts of the Amsterdam Loeki Stardust Quartet for his comments and suggestions.

II. About the fingering chart

Through experimentation and talking with such consummate and adventurous musicians as Paul Leenhouts, I have extended the alto recorder's range. At first I just wanted to explore, then I found that playing the very high tones made playing the high F''' seem easier, and finally I found a use for them while playing music from outside the standard recorder repertoire. For seated alto players the useful range can be extended to high C'''.

III. The method and how to get it

Most methods of individual recorder instruction are either abstract, or are directed at elementary school children who are supposed to play only nursery songs in the lower octave of a soprano. However, children with more than average musical ability are not well served by either approach, as the one is boring and the other beneath them. In addition, many children are not amenable to any kind of individual instruction.

I grasp the problem at the other end by presenting younger players with a manageable challenge within a group and putting them almost immediately in front of an audience to play first rate music.

It is aimed at groups of 5 to 10 pupils of mixed ability. The teacher may join in with a descant in the sense of an extra voice often (but not necessarily) placed above the melody line. I distribute the upper voices to the more advanced children if I can, and add my line with the tenor or C-bass, if I'm not busy fighting fires, i.e. getting someone back on track. That is why I don't direct from the front, but from the back, so as to be able to move more quickly.

I use mostly standard hymns and Christmas carols because of their familiarity and simplicity combined with high musical quality, and because their performance easily finds friendly audiences in church.

The hymns are simple because they were written by inspired composers to be sung by lay congregations. The durability of these hymns, sometimes throughout centuries, attests to their intrinsic artistic merit. And if Bach has done the harmony, you simply cannot go wrong.

Although playing these hymns will prove rewarding to players of any age, I have aimed at children between 8 and 15 years of age because it's still relatively easy to get them to appear before an audience.

Of course children also get nervous, but once on stage they respond to the situation better than most adults and then make the rapid progress which is possible only with the recorder - indeed a paradoxical and even magical instrument.

Of all the classical instruments it is the easiest to get started with, but the difficulties of its serious study can tax a musician as much as any other instrument.

For most people it is an exotic instrument. It is at the same time the most commonly used instrument for basic music instruction in schools where, however, most pupils regard it as an instrument of torture.

I would like to demonstrate that the recorder has the possibility to be a genuine people's instrument, and to show children that they can have a lot of fun with it.

My strategy to implement this goal grew out of a Christmas caroling project with my own children which I started primarily in order to be able to simply hear this music in a foreign country. Through working first with mine and then later with other children I have arrived at the following observations which form the basis of a practical, performance-oriented method:

- A recorder set is an ideal teaching tool because it can be a readily playable and affordable miniature orchestra.

- Children, like anyone else, practice in a more disciplined manner if they are preparing for a performance.

- Children are most easily guided if they are within small groups.

- The church welcomes musical contributions, especially by children, at Christmas and Easter.

- A church, or at least an older church, is a natural venue for recorder consorts because its acoustics full of echo's reinforce their sound.

- Many hymns are short, easy to play masterpieces.

- The 4 principle parts of most hymns are within the ranges of soprano, alto, tenor, and bass recorders, and this is not by accident.

On the basis of these observations, I make the following recommendations to other recorder enthusiasts who might wish to pass on what they know to the next generation:

1) If you are not already a music teacher, go your local schools to recruit pupils. Since you offer the school better prepared players in return, you ought to be well received.

2) Meet normally once a week, as the children probably have other activities as well.

3) For the sake of fairness have every pupil play all the voices as soon as possible. In my group there are no specialists and everyone gets a chance to shine.

4) New members should first play alto and/or (if their hands are big enough) tenor because these voices are easier to play than the soprano and bass parts. For practical reasons I start the 8 year olds with the soprano and hand them a sopranino after the first month. I have observed that this paves the way for the transition to the alto which I have them try after 2 or 3 months.

5) The children should from almost the very beginning play both C and F recorders. This lays the mental basis for future tonal flexibility.

6) Teach the children immediately the chromatic scale up to high A'''  (high E''' on the soprano) with covered foot hole (see my fingering chart). That way they know that the range doesn't stop with high A-flat. I also gradually add some major scales and major and minor arpeggios in the principle keys. The familiarity thus acquired saves a lot of time later during rehearsals, and randomly selected scales make good group warm-up exercises.

7) Otherwise limit the technical demands on the children. They almost automatically learn a lot on the job about playing in tune and portato.

8) At Christmas get the children out playing as much as possible in homes, restaurants, neighborhood shops, etc. One past Christmas my group played about 20 times, finishing up as practiced veterans.

9) During performances do each piece at least twice: the first time simply and perhaps slowly, without descant, and the second or third times with variations such as staccato, descant, a faster tempo, a more complicated bass line, or even variations in every voice as in the piece Deck the Halls or For the Beauty of the Earth.

10) For balance introduce each fall and spring a classical piece and 1 piece of popular music so that after Easter the group will have material already partially prepared for the June recital. The last months can then used to wind down and polish.

I have taken the 4 principle voices of most of the following hymns and Christmas carols almost unchanged from standard hymnals. I may develop the bass line a bit, and I always write a descant or descants where missing or elaborate the ones already present.

Teachers should feel free to change, rewrite, or improvise on the descants given here as this will improve their own musical skills.

Repeatedly I have started with inexperienced children and integrated them into the group within a couple of months. In fact, it takes me about 1 hour to teach a musically inclined beginning player the alto part of O Come All Ye Faithful.

I emphasize, however, that some of the children I have taught in this way were not especially musically gifted, but they managed nevertheless and were welcome. One of the advantages of the recorder is that it can be played by people who can't sing in key.

The children quickly acquire from this "throw them into the pool" method not only facility with the recorder, but also a general musical education along with getting used to playing in front of an audience. At the same time the churches gain, the listeners hear a sound they may never have heard, the schools are served, and the teacher enriches his own musical experience. I wish you as much pleasure and profit as I have had while developing this method.

IV. Dealing with 8-year olds and other non-readers of music.

For some time I thought that the lower age limit for group members was 11 or 10 years old

Then one fall the group was invited to play in a church on the occasion of a children's Christmas musical. However, some of my pupils were as tall as me and I felt I needed some younger recruits to give us a more youthful image.

Upon hearing late November an 8-year old neighbor girl sing something with a fair amount of expression, I asked her if she'd like to play the recorder. She was willing, talented, but had no notion of reading music.

Out of dire necessity I hit upon the idea of teaching her by the numbers. I started her out immediately with Silent Night in an enlarged score (see version 4 below). I assigned to each note in the order of appearance a number which is also the number of a fingering diagram. She therefore didn't have to read music, just link numbers.

In only one month she learned in this way to play Silent Night, O Come All Ye Faithful, Good King Wenceslas (the 2nd voice with the sopranino!), and O Come, O come Emanuel. At the Christmas performances she was almost fully functional in the group.

Since then I have refined the approach with other beginners. Now I start them out with scores written in only quarter notes (see version 1 of Silent Night below). Then I tie some of the quarter notes (version 2). Then I give them a new score with half notes, dotted half notes, and whole notes (version 3). Finally I dot the quarter notes and bar the eighth notes (version 4), and they're on their way. Thereafter, I give them numbered scores as long as they need them. Sooner or later they liberate themselves from the simplified presentation. Click to see 2 examples.

Reducing the entry difficulty in this way allows me to present them other challenges. I now treat them almost like all the other pupils and start them out the very first lesson with the first octave of chromatic scale, hand them a sopranino after the first month, an alto after 2 or 3 months, and put them in front of a public after 3 or 4 months.

I don't worry about key signatures, as they are irrelevant with such an approach. The children learn to play real music in various keys long before the question of reading sharps and flats comes up. Such things I leave up to time.

By the way, "German" fingering is absolutely forbidden in my group, regardless of age. The children cheerily play with baroque fingering, and life goes on.

To sum up: With young non-music readers I advise to skip the dreary preliminaries offered in most recorder methods and go straight to recognizable pieces. This is not an invitation to force the children, but rather to not underestimate them. In the end, the "no-mercy" school of music is the kindest of all, because it lays the mental foundations for future flexibility and, who knows, maybe even some day finding work in an unfriendly world as a musician.
 



.

The Melodic Message
 Eine praktische Einleitung für Gruppen Jugendlicher in das Blockflötenspiel mittels Kirchenlieder
.
Inhaltsangabe
I. Einführung
II. Über die Griffstabelle
A. Die Griffstabelle
III. Die Methode und wo sie herkommt
A) Partituren
1) Weihnachtslieder
O Adeste fidelis (O Come All Ye Faithful)
Good King Wenceslas
God Rest Ye Merry Gentlemen
Stille Nacht
Gloria
Hark, the Herald Angels Sing
O Come, O Come Emmanuel
Gloria in cielo
In Dulci Jubilo (Harmonie J.S.Bach)
Tu scendi dalle stelle
Xe qua la nova stella
Deck the Halls
The First Noël
2) Ostern und andere Gelegenheiten
Christ the Lord Is Risen Today 
We Shall Overcome
Lobet den Herrn
Ein feste Burg
Joyful, Joyful We Adore Thee (Beethoven)
Were You There?
Now the Day Is Over
Holy, Holy, Holy
For the Beauty of the Earth
Wilt heden nu treden voor God
O Haupt voll Blut und Wunden (Harmonie J.S. Bach)
Be Thou My Vision
IV. Über den Umgang mit 8-jährigen und anderen Nicht-Noten-Lesern
A) Leeres Blatt für numerierte Partituren
B) Typische Partituren für Nicht-Noten-Leser
I. Einführung

Die Melodische Botschaft ist ein Buch mit wenig Text und viel Musik. Sie bietet eine einzigartige Methode an, um jungen, musikalisch veranlagten Anfängern einen Schub in die Richtung von lebenslanger musikalischer Tätigkeit mit irgendeinem Instrument zu geben.

Aus diesem Grund ist das Symbol auf der Vorder- und Rückseite des Buches nicht das einer Blockflöte, sondern eines Zauberhorns, das alle Instrumente und sogar das Phänomen der Musik im allgemeinen versinnbildlicht.

Man merke: Die Spirale dieses bestimmten Horns ist nicht durchgehend. Man stößt rein und nichts kommt heraus. Das Horn produziert Töne, aber man weiß nicht, woher sie kommen.

So ist es auch mit der perfekten Harmonie. Sie ist eine uns zugeschickte Botschaft, die nie ankommt. Wir können nur versuchen, die Botschaft zu erraten, indem wir Musik machen. Ich könnte Escheroder Kafka als Zeugen aufrufen, aber an dieser Stelle genügt es, wenn ich denEngel mit der Kinderstimme aus Des Knaben Wunderhorn zitiere:"Kein Musik ist ja auf Erden, die unsrer verglichen kann werden" (auch in der 4. Symphonie, 4. Satz von Mahler).

Daher die heimliche Verzweiflung der Musiker und Komponisten. Auch die größten unter ihnen (inkl. Bach) konnten die himmlische oder absolute Musik nicht nachvollziehen. Wir sind jedoch so geschaffen, daß wir den Versuch machen müssen.

Dieses Buch ist das Zeugnis eines bescheidenen Versuches in diese Richtung und ist dem großen Musiklehrer Arnold Yeske gewidmet.

Ich danke meinen Kindern, die mich auf diese Piste gesetzt haben, meinen anderen Schülern auch, die mir das beigebracht habe, was Arnold Yeske mir nicht hat mitgeben können, und dem Pfarrer Don Giuseppe, der uns seine Kirche im Dorf von Caldogno (VI) zur Verfügung gestellt hat.

Ich danke ferner Paul Leenhouts von dem Amsterdam Loeki Stardust Quartett wegen seiner Kommentare und Vorschläge.

II. Über die Grifftabelle

Durch eigene Versuche und Gespräche mit erfahrenen und abenteuerlustigen Spielern wie Paul Leenhouts habe ich den Spielumfang der barocken Altblockflöte erweitert. Anfangs wollte ich nur experimentieren, dann stellte ich fest, daß ich durch das Üben mit den sehr hohen Tönen leichter das hohe F''' spielen konnte, und schließlich fand ich für sie bei Musik von außerhalb des normalen Blockflöten-Spielplanes Verwendung. Für die Leute, die im Sitzen spielen, ist der praktische Umfang der Altflöte bis auf das hohe C''' erweitert.

III. Die Methode und wo sie herkommt

Die meisten Blockflötenmethoden für den Einzelunterricht sind entweder abstrakt, oder sie sind für Grundschulkinder geschrieben, die nur Kinderlieder im unteren Oktave einer Sopranflöte spielen sollen. Aber all diese Methoden sprechen ein einigermaßen begabtes Kind wenig an, weil sie entweder abstoßend oder zu leicht sind, und viele Jugendliche sind sowieso kaum für irgendeine Art Einzelunterricht zu interessieren.

Die hiermit angebotene Einleitung in das Blockflötenspiel faßt das Problem am anderen Ende an, indem Kinder mit einer zu verkraftenden Herausforderung im Rahmen einer Spielgruppe konfrontiert werden und fast sofort vor Zuhörer gestellt werden, um Musik ersten Ranges zu spielen.

Das Objekt dieser Methode sind Gruppen mit 5 bis 10 Kindern, die der Lehrer mit einer anspruchsvolleren Diskantstimme im Sinne einer Variierung in der Oberstimme (aber nicht immer) unterstützen kann. Mittlerweile verteile ich möglichst oft die hohen Oberstimmen an die Schüler und füge meine eigene Improvisation mit dem Tenor oder mit der C-Baßflöte hinzu, wenn ich nicht mit dem Lötsen von aus dem Takt gekommenen Schülern zu sehr beschäftigt bin.

Ich benutze hauptsächlich bekannte Hymnen und Weihnachtslieder wegen ihrer relativen Einfachheit verbunden mit hoher Qualität, und weil ihr Vortrag ohne weiteres freundliche Zuhörer in Kirchen findet.

Diese Lieder sind einfach, weil sie von begnadeten Komponisten für Laiengemeinden geschrieben wurden, und die Dauerhaftigkeit mancher Hymnen durch die Jahrhunderte hindurch spricht für deren grundlegenden künstlerischen Wert. Und wenn Bach die Harmonie dazu geliefert hat, kann nichts schief gehen.

Obwohl Musiker aller Lebensalter das Spiel dieser Hymnen genießen werden, arbeite ich am liebsten mit Kindern zwischen etwa 8 und 15 Jahren, weil man sie in dem Alter noch leicht zum Auftreten bringen kann.

Natürlich werden auch Kinder vor einem Publikum nervös, aber sie gewöhnen sich schneller daran als Erwachsene und machen unter den Umständen den zügigen Fortschritt, der nur mit der Blockflöte zu machen ist - wahrhaftig ein Instrument voller Paradoxe.

Von all den klassischen Instrumenten hat sie den leichtesten Einstieg, aber die Schwierigkeiten ihres ernsten Studiums können einem Musiker genauso viel wie irgendein anderes Instrument abverlangen.

Die meisten Leute halten sie für ein Nischeninstrument, aber sie ist gleichzeitig das am meisten gebrauchte Mittel des Musikunterrichts in den Schulen, obwohl die meisten Schüler sie eher als Folterinstrument betrachten.

Ich möchte hiermit darlegen, daß die Blockflöte es in sich hat, sowohl ein echtes Volks- wie auch Virtuoseninstrument zu sein, und ferner, daß Kinder damit viel Spaß haben können.

Die in der Folge beschriebene Strategie, diese Ziele zu erreichen, entwickelte sich unversehens aus einem Projekt mit meinen eigenen Kindern, welches ich begann, um die Weihnachtsmusik meiner Jugend in einem fremden Land einfach für mich zu hören.

Durch diese Arbeit - zuerst mit meinen und dann mit anderen Kindern - bin ich auf die folgenden Grundsätze gekommen, die die Basis einer praktischen, auf öffentliche Aufführungen gerichteten Methode bilden:

- Ein Blockflötenensemble ist ein ideales Unterrichtsmittel, weil es ein erschwingliches Orchester im Kleinstformat sein kann.

- Kinder, wie andere Leute auch, üben auf eine diszipliniertere Weise, wenn sie sich auf einen bevorstehenden Auftritt vorbereiten.

- Kinder lassen sich am besten für das Spielen im Rahmen einer kleineren Gruppe motivieren.

- Die Hände einiger Kinder unter 10 Jahren sind noch zu klein für die Alt- und Tenor-Flöten. Aber wer nicht Alt spielen kann, spielt halt Sopran und Sopranino.

- Kirchen begrüßen musikalische Beiträge, besonders von Kindern zu Weihnachten und Ostern, und man kann dort mit der Aufmerksamkeit der Zuhörerschaft rechnen.

- Eine ältere Kirche ist die natürliche Umgebung für ein Blockflötenensemble, weil ihre an Echos reiche Akustik den Klang, der dadurch geradezu überirdisch wirken kann, verstärkt.

- Viele Hymnen sind kurze, leicht zu spielende Meisterwerke.

- Die 4 Hauptstimmen der Hymnen liegen (nicht zufällig) innerhalb der Tonumfänge der Sopran-, Alt-, Tenor- und Baßblockflöten.

Davon ausgehend mache ich anderen Blockflötenliebhabern, die ihr Wissen der nächsten Generation weitergeben möchten, die folgenden Empfehlungen:

1) Wenn Sie nicht schon Musiklehrer sind, gehen Sie zu den hiesigen Mittelschulen, um Spieler anzuwerben. Da Sie anschließend den Schulen besser vorbereitete Schüler zurückgeben, dürften Sie mit der Mitarbeit der Schulleitung rechnen können.

2) Treffen Sie die Kinder nur einmal in der Woche. Die haben auch noch andere Beschäftigungen.

3) Sorgen Sie dafür, daß jedes Kind die Gelegenheit bekommt, möglichst alle Stimmen zu spielen. In meinen Gruppen gibt es keine Spezialisten.

4) Neue Mitglieder sollen, abgesehen von den sehr jungen Spielern, zuerst Alt und Tenor spielen, weil diese Stimmen in den Hymnen meistens leichter zu spielen sind als die Sopran- und Baßstimmen. Aus praktischen Gründen lasse ich natürlich die 8-jährigen mit dem Sopran anfangen. Aber schon nach einem Monat bekommen sie von mir ein Sopranino in F und nach 2 Monanten eine Altflöte. Übrigens, ein Neunjähriger in meiner Gruppe spielt schon mit der Bassetto-Flöte in F.

5) Die Kinder sollen grundsätzlich Partien sowohl in C wie in F haben, wegen der geistigen Übung.

6) Bringen Sie sofort den Kindern die chromatische Tonleiter bis zum hohen A''' (oder E''' mit dem Soprano - siehe beiliegende Grifftabelle), damit die Kinder wissen, daß die Reichweit nicht mit dem As''' nicht zu Ende ist. Fügen Sie auch allmählich einige Dur-Tonleitern und Dur- und Moll-Arpeggien in den Haupttonarten bei. Das spart dann später viel Zeit während der Proben, und eine Auswahl davon dient als Einübung zu Probebeginn.
7) Ansonsten schränken Sie die technischen Anforderungen an die Schüler ein. Sowieso lernen sie "on the job" fast automatisch sehr viel über das im Einklang Spielen und das Portato-Spiel.

8) Zu Weihnachten bringen Sie die Kinder möglichst viel zum Spielen in die Nachbarhäuser, Restaurants und Geschäfte. Wir haben neulich während der letzten 2 Dezemberwochen etwa 20 öffentliche Auftritte absolviert. Zum Schluß waren die Kinder zu selbstsicheren Routeniers geworden.

9) Jedes Stück soll mindestens 2mal gespielt werden: Das erste Mal einfach und anschließend mit Variationen wie die Diskantstimme, Staccato, ein schnelleres Tempo oder mit einer komplizierteren Baßstimme, oder jede Stimme kann geändert werden, wie bei Deck the Halls oder For the Beauty of the Earth.

10) Führen Sie zusätzlich bei jedem Vorbeireitungszyklus ein klassisches Stück und ein Stück populärer Musik in den Spielplan ein, damit man im Juni etwas Fertiges für die Schlußvorstellung hat. Die letzten paar Monate kann man dann ohne Druck vorgehen und sich auf die Politur konzentrieren.

Ich habe die 4 Hauptstimmen der folgenden Hymnen und Weihnachtslieder fast unverändert von Standardgesangbüchern übernommen. Prinzipiell füge ich eine oder zwei Diskantstimmen hinzu, oder ich arbeite eine eventuell vorhandene Diskantstimme und öfters auch die Baß-Stimme um.

Ich empfehle jedem Lehrer, die hier mitgegebenen Diskante zu ändern oder ganz neu zu schreiben. Das ist sowieso eine nützliche Übung für den Lehrer.

Wiederholt habe ich Kinder mit wenig Vorbildung genommen und sie innerhalb 2 oder 3 Monaten in die Gruppe integriert. In der Tat brauche ich ungefähr eine Stunde, um einem musikalisch veranlagten Anfänger die Altstimme von Adeste fidelis beizubringen.

Ich betone jedoch, daß einige der Schüler nicht übermäßig begabt waren, konnten trotzdem mitspielen und waren mir willkommen. Einer der schönen Aspekte der Blockflöte ist es, daß man sie spielen kann, auch wenn man nicht sicher singen kann.

Die Kinder bekommen durch diese Methode nicht nur Fertigkeit mit der Blockflöte, sondern auch eine Grundausbildung in der Musik, zusammen mit der Gewöhnung an das Auftreten vor einem Publikum. Es ist für sie vor allem ein Erfolgserlebnis für das weitere Leben. Gleichzeitig haben die Kirchen einen Vorteil, die Zuhörer erleben einen ihnen vielleicht neuen Klang, die Schulen werden bedient, und der Lehrer bereichert seine eigene musikalische Erfahrung. Ich wünsche Ihnen so viel Vergnügen und Nutzen, wie mir während der Entwicklung dieser Methode zuteil geworden ist.

IV. Über den Umgang mit 8-jährigen und anderen Nicht-Noten-Lesern

Jahrelang meinte ich, daß die untere Altersgrenze für Mitglieder meiner Gruppe bei 11 oder 10 Jahren lag. Dann wurde aber meine Gruppe eines Herbstes eingeladen, zu Weihnachten in einer Kirche bei einer Kindervorstellung zu spielen. Da einige meiner Schüler fast so groß wie ich waren, ging ich auf die Suche nach jüngeren Elementen.

Als ich Ende November ein 8-jähriges Nachbarmädchen hörte, das ein Lied auf eine ausdrucksvolle Weise sang, forderte ich sie auf, Mitglied der Gruppe zu werden. Sie war willens und begabt, aber vom Notenlesen hatte sie keine Ahnung.

Aus äußerster Not kam ich auf die Idee, ihr die Stücke durch Nummern beizubringen. Ich habe sie sofort mit Stille Nacht mittels einer vergrößerten Partitur (Version 4 unten) anfangen lassen, wobei ich jedem Ton eine Nummer nach der Ordnung des Erscheinens im Stücke gab. Unten zeichnete ich Griffdiagramme, deren Nummern denen der Töne entsprachen. Sie brauchte deshalb die Noten nicht zu lesen, nur Nummern miteinander zu verbinden. Innerhalb einem Monat lernte sie auf diese Weise 4 Weihnachtslieder, darunter sogar eins mit dem Sopranino in der 2. Stimme. Bei den Auftritten zu Weihnachten war sie beinahe tragendes Vollmitglied der Gruppe.

Seitdem habe ich das Verfahren mit anderen Anfängern verfeinert. Jetzt beginnen sie mit einer in Viertelnoten geschriebenen Partitur (Version 1 von Stille Nacht unten). Nachdem ihnen das geläufig ist, binde ich einige Viertelnoten (Version 2). Dann schreibe ich die Partitur mit den richtigen Halb- und Ganznoten um (Version 3). Zum Schluß füge ich die Punkte und Balken hinzu (Version 4), und die Neulinge sind vom Stapel weg. Danach gebe ich ihnen numerierte Partituren so lange, wie sie sie nötig haben. Sie kommen sowieso selber darauf, sich davon zu befreien. Klicken Sie, um 2 Beispiele zu sehen.

Indem ich auf diese Weise den Anfängern einige Schwierigkeiten wegräume, kann ich sie vor andere Herausforderungen stellen. Ich behandele sie jetzt fast wie die älteren Schüler und lasse sie schon bei der ersten Lektion mit der chromatischen Tonleiter beginnen, gebe ihnen nach etwa einem Monat ein Sopranino, eine Altflöte nach 2 oder 3 Monaten, und stelle sie vor das Publikum nach 3 oder 4 Monaten.

In dieser Phase lassen wir die Vorzeichen außer Acht. Die Kinder lernen echte Musik in verschiedenen Tonarten zu spielen, lange bevor die Fragen der Akzidenzien auftauchen oder sogar bevor sie die Noten lesen können. Solche Sachen überlasse ich der Zeit.

Übrigens ist in meinen Gruppen die "deutsche" Griffweise verpönt, uneingedenk des Alters der Schüler. Sie spielen munter mit der barocken Griffweise, ohne daß die Welt zusammenbricht.

Fazit: Bei jungen Schülern, die keine Noten lesen, empfehle ich den Lehrern, die faden Anfangsstadien der meisten Methoden einfach zu überspringen und mit erkennbaren Melodien anzufangen. Dies ist jedoch keine Aufforderung, sie hart anzufassen, sondern sie einfach nicht zu unterschätzen. Am Ende ist die "No Mercy"-Schule die sanfteste, da die Schüler dadurch die Grundlagen für künftige Flexibilität mitbekommen und, wer weiß, sogar eines Tages in einer manchmal gnadenlosen Welt Arbeit als Musiker finden.
.

,



.
The Melodic Message
 Une introduction pratique à la flûte à bec pour des groupes de jeunes au moyen des cantiques
.
Table des matières
I. Préface
II. A propos du doigté
A. Tableaux des doigtés
III. La méthode et comment l'appliquer
A) Partitions
1) Chants de Noêl
Adeste fidelis (O Come All Ye Faithful)
Good King Wenceslas
God Rest Ye Merry Gentlemen
Stille Nacht
Gloria
Hark, the Herald Angels Sing
O Come, O Come Emmanuel
Gloria in cielo
In Dulci Jubilo (harmonie J.S.Bach)
Tu scendi dalle stelle
Xe qua la nova stella
Deck the Halls
The First Noël
2) Cantiques pour Pâques et d'autres occasions
Christ the Lord Is Risen Today 
We Shall Overcome
Lobet den Herrn
Ein feste Burg
Joyful, Joyful We Adore Thee (Beethoven)
Were You There?
Now the Day Is Over
Holy, Holy, Holy
For the Beauty of the Earth
Wilt heden nu treden voor God
O Haupt voll Blut und Wunden (harmonie J.S. Bach)
Be Thou My Vision
.
I. Enseigner aux enfants de 8 ans et à ceux qui ne lisent pas la musique
A) Partition vide pour ceux qui ne savent pas lire la musique
B) Exemples de partitions ceux qui ne savent pas lire la musique
I. Préface

Le Message Melodique est un livre avec peu de texte (bien que condensé) et beaucoup de musique. Il a pour ambition de donner un coup de pouce à des jeunes enclins à la musique pour leur inculquer une orientation musicale valable dans le temps.

C'est pour cette raison que le symbole en première page n'est pas une flûte mais bien un cor magique qui représente tous les instruments à vent et la musique en général. Si vous l'observez attentivement, vous remarquerez que sa spirale n'est pas continue. On souffle dedans sans rien produire. Le son en sort, mais nous ne savons pas d'où il provient.

Voilà le phénomène de l'harmonie parfaite. C'est un message que le bon dieux  nous a adressé, mais il pourrait ne jamais arriver. Nous pouvons seulement essayer de deviner ce que pourrait être ce message en faisant de la musique. Je pourrais citer à ce propos Escher  ou Kafka, mais je me contente l'ange avec la voix d'enfant dans la collection des chansons populaires allemandes Des Knaben Wunderhorn (Le cor magique du garçon). "Aucune musique sur terre ne peut être comparée à la nôtre" dont le texte a été aussi utilisé par Mahler dans sa 4ème symphonie.

C'est le désespoir plus ou moins secret des compositeurs et musiciens. Aussi célèbres qu'ils soient (même Bach), ils ne peuvent pas reproduire la musique divine, céleste ou absolue, quelle que soit la façon de l'appeler. Mais nous devons au moins tenter et ce livre est un modeste essai en ce sens.

Je dédie ce livre à Arnold Yeske, grand maître de musique, à mes enfants qui m'ont fait commencer, et à mes élèves qui m'ont enseigné ce que Arnold n'a pas réussi.

Mes remerciements vont à Paul Leenhouts de l' Amsterdam Loeki Stardust Quartette pour son commentaire à ce texte.
 

II. A propos du tableau des doigtés

Suite à l'expérience et grâce aux discussions avec des maîtres de la flûte à bec tels que Paul Leenhouts,  j'ai élargi la gamme alto de la flûte à bec. Au début, ce n'était qu'un essai, ensuite j'ai constaté que jouer les très hautes notes rendait plus facile à jouer le FA''', et finalement, j'ai trouvé cela très utile pour m'exercer avec de la musique faite pour d'autres instruments. Pour les joueurs d' alto assis, l'étendue usuelle peut être prolongée jusqu'au DO'''.

III. La méthode et son histoire

La plupart des méthodes d'enseignement individuel de la flûte sont soit abstraites, soit elles s'adressent à des enfants des années primaires qui sont supposés jouer des berceuses seulement en première octave d'un soprano. Cependant, d'une part les enfants ayant une habileté supérieure à la moyenne ne sont pas très bien servis par ces deux approches, car l'une les ennuie et l'autre est d'un trop bas niveau; d'autre part, un grand nombre d'enfants reste réfractaire à n'importe quelle méthode d'enseignement
individuel.

J'affronte ce problème d'un autre côté: je forme un groupe de jeunes flûtistes et leur présente un défi délimité en les plaçant presque immédiatement devant un public pour jouer de la musique de haute qualité.

Cette méthode s'adresse à un groupe de 5 à 10 élèves ayant divers niveaux d'habileté. L'enseignant peut s'unir au groupe avec une voix ouvent  (mais pas nécessairement) improvisée au dessus de la ligne mélodique. Je répartis les voix supérieures entre les les meilleurs élèves, tant que je peux, et j'ajoute ma ligne avec la ténor ou la basse en Do, dans la mesure du possible, c'est-à-dire si je ne suis pas en train de ramener quelqu'un en mesure; c'est la raison pour laquelle je ne dirige pas devant, mais derrière, pour pouvoir me déplacer plus rapidement.

Je choisis en général des hymnes très connus ou des chants de Noël. La combinaison entre simplicité, familiarité et haute qualité musicale améliore l'accueil du public dans les églises.

Les hymnes sont simples car ils furent écrits par des compositeurs inspirés pour être chantés par des congrégations laïques. La durée de ces hymnes à travers les siècles confirme leur valeur artistique. Et s'ils sont harmonisés par Bach, c'est forcément bon.

Jouer ces hymnes est une récompense pour musiciens de tout âge, mais je préfère travailler avec des enfants entre 8 et 15 ans parce qu'il est relativement facile de les convaincre à se présenter. Une fois sur scène, ils s'adaptent à la situation mieux que la plupart des adultes et font des progrès rapides que seule permet la flûte à bec, ce qui rend cet instrument assez paradoxal, voire magique.

De tous les instruments classiques, la flûte à bec peut être la plus facile pour commencer bien que les difficultés associées à son étude approfondie exigent autant du musicien que dans le cas d'autres instruments.

Pour la plupart des gens, elle est un instrument exotique, bien qu'elle soit communément utilisée comme moyen d'instruction de base dans les écoles où, malheureusement, les élèves la considèrent comme un instrument de torture.

Mon intention est de prouver que la flûte a la possibilité d'être un véritable instrument pour toute personne et d'expliquer aux enfants qu'ils peuvent se divertir énormément avec elle.

Ma stratégie pour atteindre ce but s'est concrétisée lors d'un projet de chants de Noël avec mes propres enfants. Projet que j'avais simplement commencé pour entendre ces mélodies de ma jeunesse dans un pays étranger. En travaillant d'abord avec les miens et ensuite avec d'autres enfants, j'ai pu établir une série d'observations qui forment la base d'une méthode pratique et orientée vers l'audition:

- Un "ensemble" de flûtes peut être un orchestre en miniature et abordable, idéal pour l'enseignement.

- Comme tout le monde, les enfants mettent en pratique plus rapidement et avec plus de discipline s'ils se   préparent pour une audition publique.

- Les enfants se sentent beaucoup plus motivés s'ils sont insérés dans de petits groupes.

- L'église est un lieu idéal pour les concerts de flûtes à bec car ses caractéristiques acoustiques en amplifient le son.

- L'église accepte bien volontiers les contributions musicales (surtout faites par des enfants) pour Noël et Pâques, et l'auditoire écoute en silence.

- Beaucoup de cantiques sont des chefs-d'oeuvre brefs et faciles à exécuter.

- Les quatre parties principales de la plupart des hymnes coïncident (ce n'est pas un hasard) avec les gammes de  flûtes soprano, alto, ténor et basse.

Sur la base de ces observations, je me permets de donner les conseils suivants aux flûtistes enthousiastes qui voudraient transmettre leurs connaissances aux générations futures:

1) Si vous n'êtes pas professeur de musique, rendez visite aux écoles locales pour recruter les élèves. Parce que vous donnerez en échange des flûtistes mieux préparés, vous devriez être bien reçu.

2) Réunissez vous une seule fois par semaine car les enfants ont beaucoup d'autres activités.

3) Donnez à chacun dans la mesure de leurs possibilités une chance de jouer toutes les voix. Dans mon groupe il n'a y pas de spécialiste.

4) Les nouveaux élèves (si leurs mains sont assez grandes) devraient commencer à jouer en alto ou ténor car ces voix dans la plupart des chants sont plus faciles à jouer que celles en basse ou soprano. Si leurs mains sont trop petites, laissez-leur évidemment jouer le soprano. Après le premier mois, je donne un sopranino en FA aux petits enfants. J'ai constaté que ceci les prépare à passer assez facilement à l'alto.

5) Les enfants devraient de prime abord s'habituer à jouer aussi bien des flûtes en DO qu'en FA comme exercice mental.

6) Commencez à enseigner immédiatement à l'enfant les 2 ¼ d'octaves de l'échelle chromatique jusqu'au LA''' (ou MI''' avec le soprano) en couvrant le trou inférieur contre la cuisse - voir "règlement du doigté"- afin  que les élèves sachent que l'instrument ne se limite pas au LA-bémol'''.  Ajoutez aussi progessivement les gammes et les arpèges mineures ou majeures dans les principales clés. Ceci fera gagner plus tard beaucoup de temps durant les répétitions, et les gammes choisies au hasard sont de bons exercices de réchauffement.

7) Limitez vos exigences techniques auprès des enfants. Ils apprennent tout seuls par la pratique un tas de choses sur comment jouer en accord et portato. Ceux d'entr'eux qui se sentent assez avancés et ambitieux  pour attaquer de subtils détails sont orientés vers des professeurs professionnels.

8) A Noël, essayez d'organiser des séances musicales avec vos élèves le plus souvent possible dans les  maisons des voisins, restaurants, boutiques etc. en vous insérant dans la grande tradition des ménestrels. Un Noël dernier, mon groupe a joué au moins 20 fois en devenant de vrais vétérans.

9) Durant les auditions, jouez chaque morceau au moins deux fois: la première fois simplement et lentement et la deuxième ou troisième fois avec des variations comme un staccato, une voix de dessus, un tempo  rapide, une basse plus compliquée, ou même des variations dans chaque voix comme dans Deck the Halls ou For the Beauty of the Earth.

10) A chaque automne et printemps, ajoutez au répertoire un morceau classique et un refrain de musique populaire. Cela préparera le groupe à se présenter en juin pour un récital final. Les deux mois entre Pâques et juin serviront au perfectionnement sans stress.

J'ai repris ces cantiques et chants de Noël d'une collection standard en les maintenant presque inchangés. Certaines fois je développe un peu la basse et en ajoute une autre pour la grande basse en DO. J'ajoute toujours une voix "improvisée" de dessus ou je la modifie si elle est déjà présente. Les enseignants pourraient changer ou même refaire les voix ajoutées qui vous sont données ici. Cela accroît le professionalisme musical et donne du plaisir.

Tout cela est faisable. Il m'est souvent arrivé de commencer avec de vrais débutants et d'insérer ces enfants dans un groupe en deux mois. En effet, il suffit d'une heure pour enseigner à un enfant ayant un penchant naturel pour la musique à jouer le contralto de O Come All Ye Faithful.

J'insiste toutefois sur le fait que certains des enfants auxquels j'ai enseigné n'étaient pas particulièrement doués pour la musique, mais ils se débrouillaient assez bien néanmoins. Une personne qui chante faux est quand même capable de jouer de la flûte, c'est un des avantages de cet instrument.

En résumé: Grâce à cette méthode où  ils "se jettent à l'eau" les enfants acquièrent non seulement une certaine aisance avec la flûte mais aussi une éducation générale à la musique et l'habitude à se présenter devant un public. Tout le monde y gagne, les églises, les auditeurs qui ont la possibilité d'écouter de la musique qu'ils n'auraient peut être jamais entendue, les écoles sont servies et les professeurs enrichissent leur propre bagage musical.

Je vous souhaite autant de plaisir et de profit que j'ai pu en recevoir en développant cette méthode.

IV. Comment enseigner à des enfants de 8 ans ou à des novices en musique

Pendant longtemps, j'ai pensé que la limite d'âge pour le groupe devrait être de 10 ou 11 ans. Une fois, notre groupe fut invité à jouer à Noël dans une église à l'occasion d'une représentation musicale pour les enfants. Hélas, certains de mes élèves étaient aussi grands que moi. J'avais donc besoin de nouvelles et jeunes recrues et assez vite, n'ayant qu'un seul mois pour les
préparer.

En écoutant une petite voisine de 8 ans chanter quelque chose d'une manière assez sûre, je lui ai tout de suite demandé si elle aurait aimé jouer de la flûte. Elle le voulait, elle avait du talent mais aucune notion de musique. Poussé par la nécessité, j'ai pensé à l'idée de le faire au moyen de numéros. J'ai commencé immédiatement par Silent Night (dans la version 4 de suite) J'ai donné un numéro à chaque note dans l'ordre où elles apparaissaient, numéro qui est aussi le même que celui d'un diagramme de doigté en bas de la partition. Elle ne devait pas lire la musique mais juste lier les numéros ensemble. De la fin novembre à fin décembre, elle a appris à jouer Silent Night, O Come All Ye Faithful, Good King Wencelsas, et O Come, O Come Emanuel, en réussissant à s'intégrer dans le groupe.

Depuis, j'ai répété l'expérience avec d'autres enfants de 8 ans, en rendant graduellement l'approche plus différenciée. Une première partition n'a maintenant que des noires (voir Silent Night, version 1 de suite). Après qu'on ait maîtrisé cette version simplifiée, je lie ensemble certaines des noires (version 2). Ensuite, je refais le morceau en échangeant par les demi-notes les noires liées. Finalement, j'ajoute les noires pointées et les croches (version 4). Appuyer pour voir 2 exemples.

En leur rendant de cette manière la vie un peu plus facile, je peux augmenter les difficultés ailleurs. Ils débutent maintenant avec l'échelle chromatique dès la première leçon, je leur donne un sopranino après un mois, je les fais jouer de l'alto après 2 mois et les place devant un public après 3 ou 4 mois. L'armure de la clé n'a aucune importance car ils apprennent à jouer de la vraie musique bien avant de devoir s'occuper des dièses et les bémols.

A propos, le doigté "allemand" est absolument interdit dans mon groupe indépendamment de l'âge. Les enfants jouent allègrement en doigté baroque, et c'est tout aussi bien comme ça.

En résumé : je conseille aux enseignants de sauter  les préliminaires fades qui se trouvent dans la plupart des méthodes pour flûtes et de passer directement aux mélodies reconnaissables. Ceci n'est bien sûr pas une invitation à pousser les enfants au delà de leurs capacités. C'est seulement une recommandation à ne pas les sous-estimer. A la fin, cette école "sans clémence" pourrait être la plus prévenante, car elle pose les fondations pour une meilleure flexibilité mentale et, qui sait, peut-être ceux qui en sortent trouveront un jour leur voie comme musicien dans un monde parfois peu charitable.

.
*****************************************************************************************
.

The Melodic Message
 Un'introduzione pratica al flauto dolce per gruppi di giovani suonatori tramite inni di chiesa
.
Sommario
I. Introduzione
II. Sulla tabella di diteggiatura
A. Tabella di diteggiatura
III. Il metodo e la sua storia
A) Partiture
1) Inni di natale
Venite fedeli (O Come All Ye Faithful)
Good King Wenceslas
God Rest Ye Merry Gentlemen
Stille Nacht
Gloria
Hark, the Herald Angels Sing
O Come, O Come Emmanuel
Gloria in cielo
In Dulci Jubilo (armonia J.S.Bach)
Tu scendi dalle stelle
Xe qua la nova stella
Deck the Halls
The First Noël
2) Inni per Pasqua ed altri occasioni
Christ the Lord Is Risen Today 
We Shall Overcome
Lobet den Herrn
Ein feste Burg
Joyful, Joyful We Adore Thee (Beethoven)
Were You There?
Now the Day Is Over
Holy, Holy, Holy
For the Beauty of the Earth
Wilt heden nu treden voor God
O Haupt voll Blut und Wunden (armonia J.S. Bach
Be Thou My Vision
IV. La sfida di insegnare agli ottenni ed altri che non leggono la musica
A) Foglio bianca per partiture numerate
B) Partiture tipiche per chi non legge la musica I. Introduzione

Il Messaggio Melodico è un libro con poco testo e tanta musica.

Presenta un metodo unico per dare ai giovani portatici una spinta nella direzione di un'attività musicale, che duri una vita, con qualsiasi strumento.

E` proprio per questo motivo che il simbolo sulle copertine di fronte e di dietro non è un flauto, ma un corno magico che dovrebbe rappresentare tutti gli strumenti e la musica in generale.

La spirale di questo corno sembra solamente essere continua ma non lo è. Soffiandoci dentro, non produrrebbe alcun suono. Dei suoni escono, ma non si sa da dove provengono.

È la stessa situazione riscontrata in una canzone proveniente dalla raccolta di musica popolare tedesca Des Knaben Wunderhorn (La corna magica del fanciullo), cantata anche nella quarta sinfonia di Mahler da un'angelo con la voce di una bambina: "Non c'è nessuna musica al mondo simile alla nostra". Quindi, l'armonia perfetta è un messaggio mandatoci che, però, non arriva mai, idea espressa altronde anche da Escher e Kafka . Possiamo solo cercare di indovinare quale sarebbe il messaggio continuando a suonare musica

Questa è la disperazione segreta dei musicisti e dei compositori. Neanche i più grandi fra loro (nemmeno Bach) riesce a produrre la musica divina o assoluta: tuttavia siamo fatti per provare.

Questo libro è la storia di un tentativo modesto in questo senso ed è dedicato a Arnold Yeske, grande insegnante di musica.

Grazie ai miei figli, che mi hanno fatto iniziare, e ai miei allievi, che mi hanno insegnato quello che non mi ha insegnato Arnold. Grazie a Paul Leenhouts del Amsterdem Loeki Stardust Quartet, per i suoi commenti e consigli. Grazie al paese di Caldogno per il suo sostegno e a Don Giuseppe della parrocchia di Caldogno, che ci ha lanciati.

II. La tabella di diteggiatura

Attraverso esperimenti e conversazioni con musicisti esperti e avventurosi, come Paul Leenhouts, ho esteso la portata del flauto dolce contralto barocco a 2 2/3 ottave. All'inizio volevo solo esplorare un po', ma poi scoprivo che, esercitandomi a fare toni estremamente alti, mi risultava anche più facile eseguire il Fa''' acuto. Alla fine sono riuscito a sfruttare i nuovi toni per musica fuori dal repertorio normale per il flauto dolce. Per suonatori seduti la portata effettiva va allora dal Fa iniziale fino al Do'''.

III. Il metodo e la sua storia

Quando ho cominciato questo progetto nell'autunno del 1990 non avevo la minima intenzione di sviluppare ancora un metodo per insegnare il flauto dolce.

Volevo solo sentire per me in un paese straniero gli inni di Natale della mia gioventù. Quindi ho coinvolto i miei 2 figli Tony e Elizabeth, di 11 e 12 anni, per insegnare loro le parti di soprano e contralto di 5 brani: Adeste Fidelis, Stille Nacht, Good King Wenceslas, God Rest Ye Merry Gentlemen e O Come Emmanuel.

Con me al tenore eravamo dunque solo in 3, ma il risultato era sufficientemente piacevole. Andavamo poi a suonare per i vicini, inserendoci nella grande tradizione dei menestrelli di Natale.

Nell'ottobre poi dell'anno seguente, un compagno di scuola di mio figlio ci sentiva mentre preparavamo i brani per Natale. Mostrava interesse! Mettevo allora un contralto nelle sue mani e gli insegnavo la sua parte di Adeste Fidelis in un'ora. Trovavo così la quarta voce mentre Elizabeth suonava il tenore, Tony il soprano, ed io ora il basso.

Una settimana prima di Natale facevamo di nuovo il giro dei vicini, e qualcuno, legato alla nostra Parrocchia, ci sentiva e subito contattava il parroco (Don Giuseppe), che poi ci invitava a suonare durante una delle Messe di Natale.

La prova in chiesa, che precedeva il Natale, era per me una rivelazione. Sentivo per la prima volta l'effetto trasformante dell'acustica di una chiesa barocca sul suono di flauti dolci, anche di quelli del nostro modesto gruppo.

Sembrava che la nostra musica piacesse a Don Giuseppe, perché quando gli proposi, qualche giorno dopo, un programma per Pasqua, accettava, chiedendo espressamente che suonassimo anche We Shall Overcome. Grazie al suo spirito aperto il gruppo aveva l'appuntamento e la sfida per rimanere assieme.

Sulla base di questo lavoro, prima con i miei bambini e dopo con altri allievi, sono arrivato ad alcune considerazioni che, messe assieme, formano un metodo pratico orientato verso esibizioni pubbliche per piccoli gruppi di principianti:

1) E' difficile interessare giovani, anche musicalmente dotati, nell'istruzione individuale al flauto dolce, ed è quasi impossibile interessare grandi gruppi di giovani per qualsiasi tipo di istruzione musicale.

2) I bambini hanno bisogno di una meta, che può essere una esecuzione pubblica, a breve termine, per esercitarsi in un modo disciplinato.

3) Un "ensemble" di flauti dolci è un mezzo di istruzione straordinario perché rappresenta un'orchestra, abbordabile ed in miniatura, i cui elementi, benché facili da suonare all'inizio, possono diventare degli strumenti virtuosi nelle mani di un maestro.

4) La chiesa è il luogo ideale per i flauti dolci perché le sue caratteristiche acustiche amplificano il suono, perché contributi musicali (soprattutto dei bambini) sono graditi a Natale e Pasqua e perché l'assemblea ascolta in silenzio.

5) Molti inni sono capolavori brevi e facili da suonare, e che sono rimasti popolari per secoli.

6) Tali brani si possono integrare molto bene in una celebrazione come una Messa. Per esempio si può cominciare con un pezzo allegro, eseguirne un altro durante l'offertorio, continuare con 2 o 3 pezzi contemplativi durante la comunione e concludere con quello dell'inizio, oppure con un altro brano trionfale.

7) Le 4 parti di quegli inni coincidono (e non per caso) con l'estensione dei flauti soprano, contralto, tenore e basso.

8) Il gruppo minimo è composto da 4 bambini più l'insegnante che fa normalmente la 5° voce di discanto (voce improvvisata, spesso sopra la voce principale). Il gruppo massimo invece gira attorno a 10 membri per motivi di "crowd control".

9) Eccetto forse i principianti, che si preparano per la loro prima manifestazione, tutti i bambini dovrebbero avere parti per flauti in fa e in do, importante per l'allenamento mentale, ed anche parti per tutti le voci per motivi di equilibrio. Nel mio gruppo non ci sono specialisti.

10) A parte giovanissimi con le mani piccole, i principianti iniziano con il contralto e/o il tenore perché le loro voci sono più facili del soprano e del basso.

11) L'ambiente migliore per trovare gli allievi è la scuole media perché così saranno stati almeno già messi in contatto con il flauto dolce e avranno acquistato un po' d'istruzione musicale.

12) Gli insegnanti di musica nelle scuole medie sono contenti di potere mandare al gruppo i loro allievi più promettenti, perché il gruppo restituisce loro dei flautisti preparati.

Tutto questo è fattibile. Ripetutamente ho preso principianti e li ho potuti preparare in qualche mese per suonare, davanti ad un pubblico 5 o 6 brani per Natale o Pasqua.

Ci incontriamo il sabato pomeriggio per 1 o due ore.

Non mi preoccupo tanto per la tecnica, lasciando le sottigliezze al tempo ed a futuri maestri. Comunque i bambini imparano molto "on the job". La spinta a migliorarsi viene dalle manifestazioni: Uno degli ultimi Natali hanno suonato in pubblico almeno 20 volte.

Insisto però che imparino subito 2¼ ottave della scala cromatica fino a La''' acuto  (o Mi''' con il soprano) afinché sappiano che il flauto non finische con il La-bemolle'''.   Più tardi aggiungo anche alcune scale maggiori e arpeggi maggiori e minori. Il nostro riscaldamento consiste in una scelta fra queste scale.

So che questo trattamento "schock" capovolge l'ordine normale dell'introduzione alla materia, ma i bambini imparano abbastanza facilmente la scala cromatica, e così io non sono costretto a perdere tempo durante le prove per spiegare la diteggiatura di una nuova nota.

La maggior parte dei brani seguenti sono inni conosciutissimi di Natale e Pasqua presi quasi senza cambiamenti dalle raccolte standard. Forse elaboro un po' la voce del basso e aggiungo una seconda voce per il gran' basso in Do. I discanti invece elaboro sempre o li invento dove mancano. Se un insegnante vuole cambiarli e crearsi dei nuovi, sarà per lui un esercizio utile ed anche piacevole.

Durante le manifestazioni suoniamo ogni brano almeno 2 volte, variandone qualcosa in ogni ripetizione: o staccato, o inserendo il discanto, o un tempo accelerato, o una parte del basso più elaborata, o magari variando ogni voce come nella nostra "pièce de résistance" Deck the Halls.

Questi brani sono un repertorio di base che servono come struttura per meglio inserire qualche brano di musica più impegnativa. Abbiamo fatto, per esempio, anche pezzi tratti da Händel, Dowland, Corelli ed altri.

Includo anche nel repertorio del gruppo musica popolare come Yesterday o Mood Indigo da Duke Ellington.

Per finire: i bambini acquistano tramite questo metodo non solo una familiarità con il flauto dolce, ma anche una formazione musicale generale assieme all'esperienza di abituarsi a soddisfare un pubblico. Le chiese e le scuole vengono servite, l'insegnante di flauto dolce rende la sua propria esperienza musicale più ricca. Vi auguro altrettanto piacere e profitto come ho avuto io mentre sviluppavo questo metodo.

IV. La sfida di insegnare agli ottenni ed altri che non leggono la musica

Tempo fa credevo che l'età giusta per far cominciare i bambini con il flauto dolce fosse 10 o 11 anni. Poi un Natale siamo stati invitati a suonare in una chiesa in occasione di una rappresentazione musicale per bambini. Mi sono accorto che alcuni dei miei alunni erano più alti di me, ed avevo bisogno di un'immagine più giovanile. Un giorno, a fine Novembre, ho sentito cantare in modo intonato una bambina di otto anni, e così le ho chiesto se voleva suonare il flauto. Era disposta a provare, ma non sapeva leggere la musica. Spinto dalla necessità, ho pensato di provare ad insegnarle le note con i numeri. Ho cominciato ad insegnarle Silent Night utilizzando una partitura più grande (versione 4 di seguito). Ho assegnato ad ogni nota in ordine di comparsa nel brano un numero che era anche un numero di un diagramma di diteggiatura. Cosi` non doveva sapere come leggere la musica. Imparò a suonare i primi quattro brani di questa raccolta in un solo mese, e a Natale suonò con noi da membro portante del gruppo.

Da allora in poi ho sviluppato il metodo sempre di più. Adesso li faccio cominciare con partiture scritte interamente in quarti (vedi versione 1 di Silent Night di seguito). Poi lego i quarti (versione 2). Poi gli rifaccio la partitura, sostituendo i quarti legati con note bianche (versione 3). Alla fine aggiungo i punti ai quarti e le barre agli ottavi (versione 4), e gli allievi sono avviati. Dopo continuo a dargli partiture numerate finché serve. Alcuni se ne liberano prima degli altri. Clicca per vedere 2 esempi.

Riducendo cosi` la difficoltà d'inizio mi permette di proporgli altre sfide. Ora li tratto quasi come gli allievi più grandi. Cominciamo con la scala cromatica già dalla prima lezione, dò loro il sopranino in Fa dopo un mese, il contralto dopo 2 mesi, e sono pronti per une manifestazione pubblica dopo 3 mesi. Non mi preoccupo degli accidenti, poiché sono irrilevanti con questo metodo. I bambini imparano a suonare in varie tonalità ben prima di imparare veramente a leggere la musica.

A proposito, la diteggiatura "tedesca" è proibita nel mio gruppo. I bambini suonano con la diteggiatura barocca senza distinzioni d'età…. suonano lo stesso e il mondo non crolla.

Riassumendo: con bambini che non sanno leggere la musica consiglio agli insegnanti di saltare i soliti preliminari e di cominciare subito con brani conosciuti. Non Vi invito però a sforzare troppo i bambini, ma semplicemente non sottovalutarli. Alla fine, la scuola "senza pietà" è in realtà quella più facile, poiché dà ai principiante le basi mentali per una flessibilità futura e, forse, anche la possibilità di trovare, un giorno, lavoro come musicista.

.



.
The Melodic Message
 Een handleiding voor ensembles van jonge blokfluitisten met behulp van kerkliederen
.
Inhoudsopgave
I. Inleiding
II. Over de Grepentabellen
A.. De Grepentabellen
III. De methode en hoe deze onder de knie te krijgen
A. Bladmuziek
1. Kerstliedjes
O Come All Ye Faithful (Adeste fidelis)
Good King Wenceslas
God Rest Ye Merry Gentlemen
Stille Nacht
Gloria
Hark, the Herald Angels Sing
O Come, O Come Emmanuel
Gloria in cielo
In Dulci Jubilo - J.S.Bach harmonie
Tu scendi dalle stelle
Xe qua la nova stella
Deck the Halls
The First Noël
B. Liedjes voor Pasen en andere gelegenheden
Christ the Lord Is Risen Today 
We Shall Overcome
Lobet den Herrn
Ein feste Burg (Luther)
Joyful, Joyful We Adore Thee (Beethoven)
Were You There?
Now the Day Is Over
Holy, Holy, Holy
For the Beauty of the Earth
Wilt heden uw vreden
O Haupt voll Blut und Wunden (J.S. Bach harmonie)
Be Thou My Vision
IV. Het lesgeven aan leerlingen die geen noten kunnen lezen
A) Onbeschreven bladmuziek voor niet-lezers van noten
B) Voorbeelden van bladmuziek voor niet-lezers van noten I. Introductie

De Melodic Message is een boek met weinig tekst en veel muziek. Het bevat een unieke methode om kinderen een duwtje in de richting van levenslange muzikale activiteiten te geven. Naast deze methode gaat het boek over muziek in het algemeen.

Daarom is het symbool op de omslag geen blokfluit, maar een toverhoorn die alle blaasinstrumenten vertegenwoordigt. Deze hoorn is vooral een symbool voor de muziek zelf. Als u goed kijkt zult u zien dat de spiraal niet doorlopend is. Daardoor kan er geen geluid worden geproduceerd door er op te blazen. Er ontstaat geluid, maar men weet niet vanwaar het komt.

Dit is juist het geval met de perfecte harmonie. Het is een ons toegezonden boodschap die nooit aankomt. We spelen muziek om te raden wat de boodschap zou kunnen zijn. Ik citeer de engel met de kinderstem uit Des Knaben Wunderhorn: «Kein Musik ist ja auf Erden, die unsrer verglichen kann werden» (Er is geen muziek op aarde die met de onze vergeleken kan worden) - ook te horen in de 4e symfonie, 4e deel van Mahler).

Dit is de geheime of minder geheime wanhoop van alle componisten en muzikanten. Ook de grootste onder hen konden de goddelijke, hemelse of absolute muziek, of hoe u het ook wilt noemen, niet nabootsen, een J.S. Bach ook niet.

Maar we zijn op de wereld om het te proberen, en dit boek is een verslag van een bescheiden poging in deze richting.

Met Uw toelating breid ik dit thema verder uit en beweer dat de toverhoorn een symbool voor ons leven is. Ik zou hieromtrent Kafka als getuige kunnen aanhalen, maar ik neem genoegen met M.C. Escher (een beeld kan duizend woorden waard zijn) en geef hierna een van zijn bekende tekeningenweer. Ook zij zochten de volstrekte harmonie, de Wet, de continuïteit.

Ik dank mijn kinderen die mijn eerste proefdieren waren en mijn andere leerlingen die me hebben laten doorgaan.

Mijn dank gaat uit naar Paul Leenhouts van het Amsterdam Loeki Stardust Quartet voor zijn suggesties.

Ik draag dit boek op aan Arnold Yeske, een groot muziekleraar.

II. Over de Grepentabellen

Door eigen proefnemingen en door gesprekken met ervaren en avontuurlijke muzikanten, zoals Paul Leenhouts heb ik het bereik van de altblokfluit uitgebreid. In eerste instantie wilde ik alleen een onderzoek doen maar toen ontdekte ik dat het spelen van de allerhoogste tonen ook het spelen van de hoge F''' gemakkelijker leek te maken. Uiteindelijk heb ik een toepassing gevonden bij muziek naast het normale blokfluitrepertoire. Voor altblokfluitspelers die zittend spelen, kan het bereik praktisch worden uitgebreid tot C'''.

III. De methode en hoe deze onder de knie te krijgen

De meeste methoden voor blokfluitlessen zijn ofwel te abstract, ofwel bedoeld voor kinderen op de basisschool, waarvan alleen verondersteld wordt, dat ze wiegeliedjes in het eerste octaaf van de sopraanblokfluit spelen. Kinderen met een meer dan gemiddelde aanleg voor muziek zijn daar niet gebaat bij, aangezien de ene vervelend is en de andere beneden hun niveau. Bovendien zijn veel kinderen niet geschikt voor het volgen van individuele lessen

Ik verzoek het probleem aan te pakken door jonge muzikanten voor een grote maar niet te grote uitdaging ("manageable challenge") te stellen, zodat ik ze per groepen indeel en ze bijna vanaf het begin in het openbaar muziek van hoog niveau laat spelen.

Deze methode is bedoeld voor groepjes van vijf tot tien leerlingen van verschillend niveau. De leraar kan meedoen met een geïmproviseerde discant of bovenstem die meestal (maar niet noodzakelijkerwijs) boven de melodielijn uitkomt. Ondertussen verzoek ik de hoge bovenstemmen door de kinderen te laten spelen en voeg mijn eigen lijn toe met de tenor of de grootbas in C als ik niet te bezig ben met "brandblussen", dat wil zeggen, verdwaalde spelers in de maat terug te brengen.

Ik gebruik meestal standaardgezangen en kerstliedjes vanwege hun eenvoud in samenhang met een hoge muzikale kwaliteit, en ook omdat de uitvoering ervan goed wordt ontvangen door een vriendelijk publiek in de kerk.

De liedjes zijn eenvoudig omdat ze zijn geschreven door briljante componisten die de bedoeling hadden om ze te laten zingen door leken. En de duurzaamheid van de liedjes, soms door de eeuwen heen, getuigt van hun wezenlijke waarde. En als Bach de harmonie heeft geleverd, dan kunt u zich niet vergissen

Hoewel het spelen van deze liedjes de moeite waard zal blijken te zijn bij muzikanten van alle leeftijden, geef ik er de voorkeur aan te werken met kinderen tussen de 8 en 15 jaar. Deze voorkeur heb ik omdat het nog relatief vrij makkelijk is om ze voor publiek te laten optreden.

Natuurlijk hebben kinderen ook last van plankenkoorts, maar op het podium reageren zij beter op de situatie dan de meeste volwassenen. Ze maken dan snelle vorderingen die alleen mogelijk zijn met de blokfluit, hetgeen inderdaad een paradoxaal instrument is.

Van alle klassieke instrumenten heeft de blokfluit de gemakkelijkste toegang, hoewel de moeilijkheden die met een serieuze studie van de blokfluit gepaard gaan, evenveel van een muzikant kunnen vergen als bij welk ander instrument.

Voor de meeste mensen is het een exotisch instrument. Tegelijkertijd is het het meest algemeen gebruikte instrument voor het muziekonderwijs op scholen waar, helaas, de blokfluit door de meeste leerlingen als een soort martelinstrument wordt beschouwd.

Ik zou willen laten zien dat de blokfluit een echt volksinstrument kan zijn, en dat kinderen er veel plezier aan kunnen beleven, als het onderwijs levendig wordt gegeven.

Mijn methode om dit doel te verwezenlijken kwam voort uit een project met mijn eigen kinderen. Ik begon er in de eerste plaats mee om de kerstmuziek van mijn jeugd gewoonweg in het buitenland te kunnen horen.

Door eerst met mijn eigen kinderen, en later met andere kinderen te werken, heb ik de volgende waarnemingen, die de basis vormen voor een praktische, op uitvoeringen georiënteerde methode gedaan

- De blokfluit-familie is een ideaal onderwijsmiddel omdat u met 4 basis-instrumenten (sopraan, alt, tenor en bassetto in F) een mini-orkestje heeft, dat niet te kostbaar moet zijn. Als u een grootbas in C van hout toevoegt wordt het duurder, maar dan kan een docent meespelen zonder zijn leerlingen te overschaduwen.

- Net zoals andere mensen oefenen en repeteren kinderen met meer discipline als ze zich voorbereiden op een uitvoering.

- Kinderen zijn het gemakkelijkst te leiden als ze in kleine groepjes zitten.

- De kerken zijn ten tijde van Kerst en Pasen erg blij met muzikale bijdragen, vooral van kinderen.

- De kerk is de natuurlijke omgeving voor blokfluitensembles, omdat de akoestiek van de kerk hun geluid versterkt.

- Veel gezangen zijn kort en gemakkelijk te spelen meesterwerken.

- De 4 hoofdstemmen van de meeste liederen liggen binnen het bereik van de sopraan-, alt-, tenor- en basblokfluit, en dat is geen toeval.

Op basis van deze waarnemingen raad ik blokfluit-enthousiasten, die hun kennis willen overdragen aan een volgende generatie, het volgende aan:

1) Als u niet al muziekleraar bent, ga dan naar scholen bij u in de buurt om leerlingen te werven. Aangezien u de school er betere muzikanten voor teruggeeft, zou u eigenlijk hartelijk verwelkomd moeten worden.

2) Spreek hooguit een keer per week af. Kinderen hebben ook andere bezigheden.

3) Ter wille van de gerechtigheid geef iedereen die er klaar voor is de kans om iedere stem te spelen. In mijn groep zijn er geen specialisten.

4) Nieuwe deelnemers kunnen het beste eerst altblokfluit en tenorblokfluit spelen (als hun handen groot genoeg zijn), omdat deze partijen in de meeste liedjes gemakkelijker te spelen zijn dan sopraan- en baspartijen. Bovendien zijn deze stemmen minder doordringend dan de sopraanstem. Als hun handen te klein zijn, dan moeten ze natuurlijk eerst de sopraanblokfluit spelen. Na een maand bij mij op les te zijn geweest geef ik de achtjarigen een sopraninoblokfluit in F, en ik heb gemerkt dat dit hen voorbereidt op de overgang naar de altblokfluit. Overigens heb ik een negenjarige jongen in de groep die al de F-bas speelt.

5) De kinderen moeten vanaf het begin op zowel blokfluiten in C als in F spelen, ten behoeve van de mentale training.

6) Leer de kinderen direct 2¼ octaven tot de hogeA'''(of hoge E''' met de sopraan) met afgedekt voetstuk - zie mijn tabellen met vingergrepen. Geleidelijk aan moeten toonladders en arpeggio's in majeur en mineur in de belangrijkste toonsoorten worden toegevoegd. Dit bespaart tijdens repetities veel tijd en zo maar gekozen toonladders zijn goede oefeningen om er in te komen.

7) Anders moeten de technische eisen aan de kinderen beperkt worden. Bijna automatisch leren ze veel "on the job" over de intonatie en het portato-spelen. Iemand die voldoende gevorderd en ambitieus genoeg is om de moeilijkere details tegemoet te treden stuur ik door naar een professionele blokfluitdocent.

8) Met Kerstmis moet u proberen om de kinderen zoveel mogelijk in huizen, restaurants, buurtwinkels, en dergelijke te laten te spelen. Afgelopen Kerst heeft mijn groep ongeveer twintig keer gespeeld en ze eindigden zo ongeveer als ervaren veteranen.

9) Tijdens uitvoeringen moet u elk stuk tenminste twee keer opvoeren: de eerste keer eenvoudig en langzaam zonder bovenstem, de tweede of derde keer met variaties zoals staccato, bovenstem, een sneller tempo, een lastige baspartij, of zelfs variaties in iedere stem (zie de partituren van Deck the Halls of For the Beauty of the Earth).

10) U kan in de herfst en lente één klassiek en één populair stuk aan het repertoire toevoegen, zodat de groep ook in staat is in juni deel te nemen aan een slotopvoering. De laatste maanden houden wij ons dan bezig, maar zonder teveel inspanning, met het afwerken.

De 4 hoofdstemmen van de volgende hymnen en kerstliedjes heb ik bijna allemaal onveranderd overgenomen uit standaard liedboeken. Ik zou misschien de baspartij nog een beetje kunnen bewerken, en ik voeg altijd bovenstempartijen toe waar ze ontbreken of ik werk ze verder uit waar ze al aanwezig zijn.

De leraar kan de hier gegeven bovenstemmen veranderen of herschrijven om zodoende zijn eigen muzikale vaardigheden te verbeteren.

Ik ben herhaaldelijk begonnen met kinderen zonder enige ervaring, om ze daarna binnen een paar maanden op te nemen in de groep. Om eerlijk te zijn kost het mij een uur om een muzikale en gemotiveerde beginnende muzikant de altpartij van O Come All Ye Faithful te leren.

Ik benadruk dat sommige van de kinderen die ik op deze manier les heb gegeven niet bijzonder muzikaal waren, maar toch speelden ze het klaar. Iemand die niet zuiver kan zingen kan wel blokfluit spelen, en dat is een van de mooie kanten van dit instrument.

Samenvattend: Van deze gooi-ze-voor-de-leeuwen-methode leren ze niet alleen om te gaan met de blokfluit, maar ze krijgen ook kennis van muziek in het algemeen en ze leren spelen voor publiek. Het is vooral een "success experience". Tegelijkertijd profiteren de kerken, de luisteraars horen een nieuwe klank, de scholen zijn er bij gediend en de leraar verrijkt zijn eigen muzikale kennis. Ik wens u net zoveel plezier en profijt toe als ik heb gehad bij het ontwikkelen van deze methode.

IV. Het lesgeven aan leerlingen die geen noten kunnen lezen

Jarenlang dacht ik dat de laagste leeftijdsgrens voor leden van de groep rond de 11 of 10 jaar lag.

Toen werd de groep uitgenodigd om in de kerk te komen spelen ter gelegenheid van een Kerstmusical voor kinderen. Sommige van mijn leerlingen waren echter langer dan ik en dus ging ik op zoek naar een paar jongere leerlingen om onze groep een jeugdiger voorkomen te geven.

Einde november hoorde ik een achtjarig buurmeisje iets zuiver en met uitdrukking zingen. Ik vroeg haar of ze het leuk zou vinden om blokfluit te spelen. Ze stond er positief tegenover, ze had talent, maar ze kon geen noten lezen.

Uit uiterste nood kwam ik op het idee, de noten van de liedjes te nummeren. Ik probeerde dit direct op haar uit met Silent Night (zie versie 4). Ik gaf elke noot, in volgorde van verschijning, een nummer dat ook het nummer is van een grepentabel beneden. Daardoor hoefde ze geen noten te kunnen lezen, maar alleen nummers te kunnen verbinden.

In een maand leerde ze Silent Night, O Come All Ye Faithful, Good King Wenceslas (tweede stem met de sopranino!), en O Come, O come Emanuel spelen. Bij de uitvoering met Kerstmis deed ze bijna volledig in de groep mee.

Sinds dat moment ben ik verder gegaan met andere beginners om deze methode te verbeteren. Nu schrijf ik hun allereerste partituur uitsluitend mit kwartnoten (zie Silent Night, versie 1). Daarna verbind ik (versie 2). Daarna herschrijf ik het stuk en vervang de verbonden kwartnoten door halve noten (versie 3). Uiteindelijk plaats ik de punten en de balken (versie 4), en de kinderen zijn dan goed weg. Ik geef hun de genummerde bladmuziek zolang als ze die nodig hebben. Vroeger of later willen ze zich zelf daarvan bevrijden. Ga verder om 2 voorbeelden te zien.

Doordat ik op deze manier de weg een beetje effen kan ik de beginners voor andere uitdagingen stellen. In de eerste les spelen ze de eerste octaaf van de chromatische toonladder. Na een maand geef ik de leerlingen een sopranino-blokfluit, na 2 of 3 maanden een altblokfluit, en na drie of vier maanden laat ik ze optreden voor publiek. De voortekens zijn niet belangrijk, omdat de kinderen echte muziek leren spelen in verschillende toonsoorten, lang voordat het onderwerp mollen en kruisen aan de orde komt. Zulke dingen laat ik over aan het verloop van de tijd.

De zgn. Duitse vingerzetting is overigens ten strengste verboden in mijn groep, ongeacht de leeftijd. En kijk, het leven gaat verder en de kinderen spelen.

Samenvattend: Ik adviseer docenten om de saaie inleidingen, die in vele blokfluitmethodes worden aangeboden, eenvoudigweg over te slaan en rechtstreeks naar herkenbare melodieën te gaan. Dit is hoe dan ook geen aansporing om kinderen te overhaasten of om ze meer op te dringen dan binnen hun mogelijkheden ligt. Het is enkel een verzoek om ze niet te onderschatten. Uiteindelijk is de 'geen-genade' muziekschool de mildste van allemaal, want het legt de mentale basis voor toekomstige flexibiliteit en, wie weet, op een dag misschien zelfs voor werk als muzikant in een dikwijls onbarmhartige wereld.
 .



.
  El mensaje melódico
Una introducción práctica a la flauta dulce para grupos de niños a través de himnos
Translation by Bárbara Sela, editor of the Revista de flauta de pico
Tabla de contenidos

I. Introducción
II. Sobre la tabla de digitaciones
 A. Tabla de digitaciones para la flauta soprano y la alto
 B. Tabla de digitaciones para la flauta tenor
III. El método y cómo conseguirlo
 A) Partituras
1) Canciones de Navidad 2) Himnos para Pascua y otras ocasiones
Adeste fidelis
• Good King Wenceslas 
• God Rest Ye Merry Gentlemen 
• Noche de Paz (Silent Night) 
Gloria 
• Hark, the Herald Angels Sing 
• O Come, O Come Emmanuel 
• Gloria in cielo 
• In Dulci Jubilo (armonía de  J.S.Bach) 
• Tu scendi dalle stelle 
• Xe qua la nova stella 
• Deck the Halls 
• The First Noël
• Christ the Lord Is Risen Today 
• We Shall Overcome 
• Lobet den Herrn 
• Ein feste Burg 
• Joyful, Joyful We Adore Thee (Beethoven) 
• Were You There? 
Now the Day Is Over
Holy, Holy, Holy 
• For the Beauty of the Earth 
• Wilt heden nu treden voor God 
• O Haupt voll Blut und Wunden (Armonía J.S. Bach) 
• Be Thou My Vision 
IV. Tratando con no-lectores de música
 A) Página con pentagramas en blanco para no-lectores de música
 B) Ejemplos de partituras para no lectores de música
 •  Versiones 1 a 4 de Noche de paz (soprano)
 •  Now the day is over (alto o sopranino)
 •  Where you there (soprano)

I. Introducción
El Mensaje Melódico es un libro con poco texto y mucha música. Presenta un método único para dar a niños con inclinaciones musicales un impulso hacia una actividad musical para toda la vida con cualquier instrumento.
Por esta razón, el símbolo en las dos cubiertas no es una flauta dulce, sino un corno mágico, representando a todos los instrumentos e incluso el fenómeno musical en general.
Nótese que la espiral de este corno no es continua, y soplar en él no puede producir ningún sonido. El sonido se produce, pero no sabemos de dónde viene.
Lo mismo ocurre con la música. La armonía perfecta es un mensaje que nos es enviado y nunca llega. Sólo podemos intentar adivinar cuál será el mensaje haciendo música. Podría citar a Escher o a Kafka como testigos, pero en este contexto es suficiente con citar al ángel con la voz de niño de Des Kaben Wunderhorn (El cuerno mágico del niño): "No hay ninguna música en la Tierra que se pueda comparar con la nuestra," también en la 4ª Sinfonía de Mahler, 4º movimiento.
Esta es la desesperación secreta de músicos y compositores. Ni el más grande entre ellos (incluso Bach) puede reproducir la música celestial o absoluta, pero estamos hechos para intentarlo.
Este libro es la crónica de un modesto intento, y está dedicado a Arnold Yeske, gran profesor de música.

Mis agradecimientos a mis niños que me iniciaron, a mis otros alumnos que me han enseñado lo que Arnold no me enseñó, y a Don Giuseppe de la parroquia de Caldogno, Italia por dejar su iglesia a nuestra disposición.
Gracias también a Paul Leenhouts del Amsterdam Loeki Stardust Quartet por sus cometarios y sugerencias.

II. Sobre la tabla de digitaciones
A través de la experimentación y tras hablar con músicos tan consumados y aventureros como Paul Leenhouts del Amsterdam Loeki Stardust Quartet, he extendido el registro de la flauta contralto. Al principio sólo pretendía explorar, pero descubrí que tocar las notas sobre-agudas hacía que tocar el Fa’’’ agudo pareciese más fácil, y finalmente encontré un uso para estas notas al interpretar repertorio no estándar. Si se toca sentado, el registro útil puede extenderse hasta el Do’’’ agudo. Enseño a mis alumnos las posiciones desde Fa grave a La’’’ agudo con el agujero del pie tapado contra el muslo, para que así sepan que el registro no termina con La bemol’’’.

III. Sobre el método y cómo conseguirlo
La mayoría de los métodos de enseñanza individual de la flauta dulce son abstractos, o bien están dedicados a niños de enseñanza elemental que sólo tocan canciones de guardería en la octava inferior de la soprano. Sin embargo, para niños con una capacidad musical por encima de lo normal no sirve ninguna de las dos posibilidades, ya que una es aburrida y la otra por debajo de su nivel. Además, muchos niños no se adaptan bien a ningún tipo de enseñanza individual.

Yo trato el problema por el otro extremo, presentando a los jóvenes intérpretes un reto manejable dentro de un grupo y colocándolos casi inmediatamente delante del público para tocar música de primera calidad.

Mi método está destinado a grupos de 5 a 10 alumnos de habilidades dispares, a menudo  (pero no necesariamente) el profesor puede unirse con la soprano como una voz extra situada encima de la linea de la melodía. Si puedo, distribuyo las voces superiores entre los niños más avanzados y añado mi línea con la tenor o el bajo en Do, si no estoy ocupado "apagando fuegos" (p.e. ayudando a alguien que está perdido). Por esta razón no dirijo desde delante, sino desde atrás, para poderme mover más rápidamente.

Utilizo sobre todo himnos estándar y canciones de navidad por su familiaridad y simplicidad combinadas con alta calidad musical, y porque su interpretación encuentra fácilmente público amistoso en la iglesia.

Los himnos son simples porque están escritos por inspirados compositores para ser cantados por congregaciones laicas. La durabilidad de estos himnos, a veces de varios siglos, atestigua su intrínseco mérito artístico; y si Bach ha hecho la armonía, sencillamente no te puedes equivocar.

Aunque tocar estos himnos puede ser gratificante para flautistas de cualquier edad, me dirijo especialmente a niños de entre 8 y 15 años, porque todavía es relativamente fácil hacerles tocar en público.

Por supuesto los niños también se ponen nerviosos, pero una vez en el escenario responden a la situación mejor que la mayoría de los adultos y progresan muy rápidamente, de una forma que sólo es posible con la flauta dulce –sin duda un instrumento paradójico e incluso mágico–.

De todos los instrumentos clásicos, es en el que más fácilmente se empieza, pero las dificultades de su estudio serio pueden abrumar a un músico tanto como cualquier otro instrumento.

Para la mayoría de la gente es un instrumento exótico. A su vez es el instrumento más comúnmente usado para una instrucción musical básica en los colegios, donde, sin embargo, muchos alumnos lo consideran un instrumento de tortura.

Quisiera demostrar que la flauta dulce tiene la posibilidad de ser un genuino instrumento ‘del pueblo’, y enseñar a los niños que pueden divertirse mucho con él.

Mi estrategia para conseguir esta meta nació de un proyecto de canciones de navidad con mis propios niños que empecé sobre todo para poder escuchar esta música en un país extranjero. Trabajando primero con los míos, y más tarde con otros niños, he llegado a las siguientes conclusiones, que forman la base de un método práctico, orientado a la interpretación en público:

- Un conjunto de flautas es un herramienta de enseñanza ideal porque puede ser una orquesta en miniatura, fácil de tocar y asequible.

- Los niños, como cualquier otra persona, estudian de forma más disciplinada si se están preparando para un concierto.

- La Iglesia recibe con agrado las contribuciones musicales, especialmente por niños, en Navidad y Pascua.

- Una iglesia, o al menos una iglesia antigua, es un lugar ideal para tocar conjuntos de flautas, ya que su acústica con eco refuerza su sonido.

- Muchos himnos son cortos, y piezas maestras fáciles de tocar.

- Las cuatro partes principales de la mayoría de los himnos se mantienen en la tesitura de las flautas soprano, alto, tenor y bajo, y esto no es una casualidad.

Sobre la base de estas observaciones, hago las siguientes recomendaciones a otros entusiastas de la flauta dulce que quieran legar sus conocimientos a la siguiente generación:

1) Si todavía no es un profesor de música, vaya a los colegios a reclutar alumnos. Dado que ofrecerá al colegio preparar mejor a los instrumentistas, debería ser bien recibido.

2) Reúna al grupo habitualmente una vez a la semana, ya que los niños probablemente tendrán otras actividades.

3) Para mantener la equidad, haga que todos los alumnos toquen todas las voces lo más pronto posible. En mi grupo no hay especialistas y todo el mundo tiene la oportunidad de lucirse.

4) Los miembros nuevos deberían tocar primero la flauta alto y/o, si sus manos son los suficientemente grandes, la tenor porque estas voces son más fáciles de tocar que las de soprano y bajo. Por razones prácticas los niños de 8 años empiezan con la soprano y después del primer mes les doy la sopranino. He observado que esto facilita el camino para la transición a la alto, que les doy a probar después de 2 o 3 meses.

5) Los niños deben, desde casi el principio tocar flautas en Do y en Fa. Esto da la base mental para una futura flexibilidad tonal.

6) Enseñe inmediatamente a los niños la escala cromática hasta el La’’’ agudo (Mi’’’ agudo en la soprano) con el agujero del pie tapado (ver mi tabla de digitaciones). Así sabrán que el registro no termina con el La bemol’’’ agudo. Yo también añado gradualmente algunas escalas mayores y arpegios mayores y menores en las tonalidades principales. La familiaridad obtenida así ahorra mucho tiempo en ensayos posteriores, y algunas escalas seleccionadas al azar pueden dar lugar a buenos ejercicios colectivos de calentamiento.

7) A parte de esto, limite las demandas técnicas a los alumnos. Aprenden casi automáticamente mucho sobre la afinación y el portato mientras tocan.

8) En Navidad consiga que los niños toquen mucho en casas, restaurantes, tiendas, etc. En una de las últimas navidades mi grupo tocó unas 20 veces, y terminaron siendo expertos veteranos.

9) Durante los conciertos, interprete cada pieza al menos dos veces: la primera vez de forma simple y quizá lentamente, sin soprano, y la segunda o tercera vez con variaciones como staccato, soprano, tempo más rápido, una linea de bajo más complicada, o incluso variaciones en todas las voces, como en la obra "Deck the Halls" o "For the Beauty of the Earth".

10) Para mejor equilibrio, introduzca cada otoño y cada primavera una pieza clásica y una pieza de música popular, así desués de Pascua el grupo tendrá material ya parcialmente preparado para el recital de junio. Los últimos meses pueden utilizarse para pulir las obras.

He tomado prácticamente inalteradas de los originales las cuatro voces principales de los himnos y canciones de navidad que presento a continuación. A veces desarrollo un poco la parte del bajo, y siempre escribo una voz para soprano o sopranos cuando falta o elaboro un poco más la ya existente.

Los profesores deben sentirse libres para cambiar, rescribir, o improvisar sobre las voces de soprano dadas, ya que esto mejorará sus propias habilidades musicales.

En repetidas ocasiones he empezado con niños inexpertos, y los he integrado en el grupo en un par de meses. De hecho, me lleva más o menos una hora enseñar a un principiante musicalmente dotado la parte de alto de "O Come All Ye Faithfull".

Enfatizo sin embargo, que algunos niños a los que he enseñado de esta manera no estaban especialmente dotados, pero aún así lo han conseguido y siempre han sido bienvenidos. Una de las ventajas de la flauta dulce es que la pueden tocar personas que no pueden entonar.

Los niños adquieren rápidamente por este método de "tirarlos a la piscina" no sólo facilidad con la flauta dulce, sino también educación musical general junto con costumbre de tocar en público. A su vez, las iglesias ganan, los oyentes escuchan un sonido que quizá no han oído nunca, lo colegios están servidos, y el profesor enriquece sus propias experiencias musicales. Le deseo tanto placer y provecho como el que yo he obtenido desarrollando este método.

IV. Tratando con niños de 8 años y otros no-lectores de música
Durante algún tiempo pensé que los miembros del grupo debían tener por lo menos 11 o 10 años.
Entonces un otoño el grupo fue invitado a tocar en una iglesia durante un musical de navidad para niños. Algunos de mis alumnos eran ya tan altos como yo, y sentí la necesidad de reclutar a algunos más jóvenes para dar una imagen más infantil.

Después de oír a finales de noviembre a una niña de 8 años cantar algo con bastante expresividad, le pregunté si le gustaría tocar la flauta dulce. Estaba dispuesta y tenía talento, pero ninguna noción de solfeo.
Por necesidad di con la idea de enseñarle mediante números. Empezó directamente con "Noche de Paz" en una partitura grande (ver versión 4). Asigné a cada nota en orden de aparición un número que era también el número de un diagrama de digitaciones. Así, no tenía que leer música, sino sólo vincular números.
En sólo un mes aprendió de esta manera a tocar "Noche de Paz", "O Come All Ye Faithful", "Good King Wenceslas" (¡la 2ª voz con la sopranino!), y "O Come, O come Emanuel". En las representaciones de navidad ya era casi imprescindible en el grupo.

Desde entonces he refinado este método con otros principiantes. Ahora empiezan con partituras escritas con negras únicamente (ver versión 1 de "Noche de Paz"). Después ligo algunas de las negras (ver versión 2). Después les doy una nueva partitura con blancas, blancas con puntillo y redondas (versión 3). Por último añado negras con puntillo y corcheas y ¡ya están en camino! A partir de entonces les doy partituras con números mientras las necesiten. Antes o después se liberan de esta presentación simplificada. ¡Pinchar para ver 2 exemplos!

Reducir así la primera dificultad me permite presentarles otros retos. Los trato casi como al resto de los alumnos y empiezan en su primera clase con la escala cromática en la primera octava, les doy una sopranino después del primer mes, una alto a los 2 o 3 meses, y salen a un concierto a los 3 o 4 meses.

No me preocupo de las tonalidades, ya que son irrelevantes con este método. Los niños aprenden a tocar música de verdad en varias tonalidades antes de que aparezca el problema de leer sostenidos y bemoles. Este tipo de cosas se las dejo al tiempo.

Por cierto, la ‘digitación alemana’ está completamente prohibida en mi grupo, independientemente de la edad. Los niños tocan alegremente con digitación barroca, y la vida continúa.

En resumen: con niños no-lectores de música, mi consejo es saltarse todos los aburridos preliminares que aparecen el la mayoría de los métodos de flauta dulce e ir directamente a piezas reconocibles. Esto no es una invitación para forzar a los niños, sino al contrario para no infravalorarlos. Al final la escuela musical de  "la no-piedad" es la más amable de todas, porque coloca la base mental para una futura flexibilidad y, quién sabe, para encontrar trabajo como músico en un mundo tan antipático.


.
Copyright Ó 1997 Robert T. Redman
.